TẠI SAO BÁC SĨ XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC NHẬN LƯƠNG CAO

Bác sĩ đang cung cấp một dịch vụ cao quý: Hầu hết các việc làm của bác sĩ đều đem đến một chất lượng cuộc sống tốt hơn cho con người. Không phải sức khỏe là cái qúy nhất sao, tại sao mua sức khỏe, bảo trì sức khỏe với cái giá rẻ được. Khi đến với bác sĩ sự lo lắng sẽ giảm bớt, nỗi đau sẽ biến đi, bệnh được chữa lành, chất lượng cuộc sống được cải thiện. Có thể trong cả đời bạn bị bệnh một hai lần, nếu không chữa trị sẽ bị tàn phế hay tử vong. Tại sao bạn bỏ tiền ra mua một cái iphone hơn 10 triệu không tiếc, chỉ thỏa nhu cầu xa xỉ, thay vì mua điện thoại chỉ tốn vài trăm ngàn, mà bạn lại tiếc đồng tiền chi cho bác sĩ người có thể chữa lành bệnh tật cho bạn. Dĩ nhiên cũng có bác sĩ tốt, bác sĩ xấu, có bác sĩ không những chữa bệnh mà gây tai biến nữa, nhưng nhìn chung công việc của bác sĩ là có giá trị, thành quả lao động rất đáng giá.

Những năm tháng bị đánh mất: Những thập niên đẹp nhất của một đời người là những năm 20-30 tuổi, những năm đó sức khỏe con người rất tốt, đẹp đẽ, yêu đương, hẹn hò, không có trách nhiệm gia đình. Sáu năm đại học, 2-3 năm nội trú hoặc chuyên khoa hoặc cao học, tối ngày chỉ thấy học và học mà vẫn chưa đủ. Họ mất đi những mối quan hệ lãng mạn với người yêu so với bạn bè cùng trang cùng lứa. Một khoảng thời gian đẹp nhất của con người thì người bác sĩ bị vùi đầu trong sách vở, sáng đi bệnh viện chiều học lý thuyết suốt, những cuộc vui chơi của bạn bè cùng trang lứa đành phải gác lại, mất đi rồi có tìm lại được không.

Một nghề khó khăn: Thông thường các bạn sẽ thấy có những nghề nguy hiểm, giờ giấc không ổn định, công việc khó khăn, thời gian kéo dài, tổn hao sức khỏe thì thường phải được trả lương cao. Tất cả các nơi trên thế giới đều như thế vì nếu không trả lương cao để bù lại những mất mát đó thì sẽ có ít người chấp nhận làm cái nghề đó. Nghề y hoàn toàn đúng như thế, nó có đầy đủ các đặc tính của một nghề khó khăn và cực nhọc, vậy tại sao không xứng đáng được trả lương cao. Nghề y khó khăn thường bị căng thẳng kéo dài, đặc biệt khi gặp một bệnh khó bệnh nặng, nếu không có chẩn đoán đúng có thể bệnh nhân tử vong. Biết bao lần bị người nhà dọa đánh, kiện thưa, bị bệnh viện kỷ luật. Nguy cơ lây nhiễm các bệnh từ các chất tiết của bệnh nhân. Nghề này nếu không kiên trì, đam mê, cống hiến học hỏi liên tục thì không thể nào trụ được.

Có trách nhiệm pháp lý cao: Bất cứ hành động nào của bác sĩ trên người bệnh nhân người bác sĩ phải chịu trách nhiệm suốt cuộc đời với hành động đó. Bệnh nhân có thể thưa kiện bác sĩ ngay, năm năm hay mười năm sau đều được hết. Vì vậy những việc làm của bác sĩ phải làm sao chữa trị tốt nhât bệnh nhân bên cạnh phải chuẩn bị đề phòng với thưa kiện, với tòa án nữa. Nguy cơ tai biến biến chứng rất cao, chỉ cần tiêm một mũi thuốc cũng có thể dẫn đến sốc phản vệ và tử vong, khi mổ rất dễ bị tai biến, điều trị nội khoa cũng có biến chứng. Tốc độ tăng của lương bổng của người bác sĩ không tỷ lệ thuận với tỷ lệ đòi bồi thường của bệnh nhân ngày nay.

Học hành kéo dài và tốn kém: Để học thành bác sĩ bạn phải mất nhiều thời gian. Không những mất thời gian mà là rất tốm kém nữa, nào là tiền sách vở y khoa, tài liệu photo, máy tính, phải ăn uống để lấy lại sức sau trực đêm. Nếu ba mẹ có thu nhập trung bình, bạn phải mắc món nợ lớn sau khi ra trường, hoặc là ba mẹ bạn phải gồng mình làm việc để chu cấp cho một đứa con học y. Ra trường sáu năm thấy tốn kém vậy chứ cũng chưa đủ, phải khăn gói học chuyên khoa tốn kém vô cùng.

Muốn đậu vào y thì bạn phải là đứa học sinh giỏi, xuất sắc bạn mới có thể thi đậu vào ngành y. Học giỏi sau này ra trường không xứng đáng được trả lương cao sao.

Không biết bao nhiêu đó có đủ thuyết phục là bác sĩ phải xứng đáng được trả lương cao không?

NGƯỜI THẦY TRONG NGÀNH Y NGÀY NAY

Nói đến người thầy trong ngành y thường nhắc tới những giáo sư đáng kính, đạo mạo, tư cách nghiêm túc. Cái đáng quý nhất là họ hết lòng với bệnh nhân hết lòng với thế hệ sau. Có lẽ, những hình ảnh ấy chỉ còn trong quá khứ. 

Ở Việt Nam trước đây, trước ngày đất nước thống nhất dù đất nước còn trong cảnh khói lửa đao binh , nhưng hai miền Nam – Bắc chúng ta có những người thầy như thế đại diện cho ngành y của hai miền. Tạm kể ra, tiêu biểu miền Bắc có GS Tôn Thất Tùng, miền nam có GS Phạm Biểu Tâm và còn nhiều người khác nữa. Mỗi khi nhắc đến họ, chúng ta thường dành cho một cảm giác kính trọng và tiếc nhớ.

Ngày nay, hình ảnh giáo sư và ngay cả những người phó giáo sư hoàn toàn khác. Thay vì họ phải tiếp nối truyền thống của người đi trước hết lòng lo cho đàn em cho bệnh nhân của mình. Vì có nói gì thì nói, dù trang thiết bị phương tiện học tập có tốt đến đâu, có internet có ipad iphone gì đi chăng nữa, người học trò người sinh viên y khoa vẫn luôn cần những hình mẫu, những hình tượng người thầy mẫu mực để họ noi theo. Những hình ảnh như vậy có tác dụng giáo dục rất lớn.

Chứ cớ đâu, vừa lên phó giáo sư thôi mà đàn em lỡ quên ghi cái chức danh đó trước tên của mình mà giận dỗi bỏ đi, làm chậm trễ một trường hợp cấp cứu, có phải vì danh không. Giáo sư ở bệnh viện nọ, thay vì phải tiếp nối truyền thống của các thầy đi trước, vì sự nghiệp và di sản tốt đẹp của các thầy để lại, thì đàng này, họ lợi dụng cái nhãn mác phó giáo sư- giáo sư để trục lợi. Họ có đủ lý do để trục lợi hay tư túi trong bệnh viện công, họ quên đi nhiệm vụ thiêng liêng của người giáo sư y khoa, của nhà nước ban cho họ, nhà nước ban cho họ đâu phải để họ trục lợi.

Trong một bệnh viện công , nơi mà mỗi khi đến ngày 27/02 hay ngày nhà giáo họ thường xuyên nhắc đến tên các thầy các thế hệ giáo sư trước. Thế mà, họ lại nghĩ ra được cái gọi là “phòng khám giáo sư”. Họ rất sáng tạo, họ tích cực sáng tạo, mà những sáng tạo ấy chỉ có lợi cho riêng họ, không có lợi cho cộng đồng. Họ lập ra phòng khám giáo sư cũng tốt, nhưng phải chi giá cả của phòng khám giáo sư đó cũng giống như phòng khám của các bác sĩ khác thì đâu có gì đáng nói. Mỗi lần bệnh nhân muốn vào phòng khám giáo sư phải đóng tiền 150-200 ngàn, họ chỉ phục vụ bệnh nhân giàu có, họ đang khám dịch vụ trong bệnh viện công, hay nói khác đi họ đang lấy giờ của nhà nước đi kiếm tiền. Mỗi buổi khám xong mỗi vị bỏ túi 5-6 triệu đồng, trong khi phòng khám của các bác sĩ thì không có đồng nào. Các bác sĩ đành chua chát nhận xét “các giáo sư giành ăn ghê quá đi!”. Các giáo sư hí hửng “chuyến này khỏi cần phải mổ, tháng tao khám bốn buổi cũng bỏ túi 20 triệu đồng”, thật là hết nói.

Hỡi ôi, thật đau lòng, đó là hình ảnh thật trần trụi của giáo sư, những người được sinh viên và các bác sĩ trẻ gọi là thầy ngày nay. Càng có nhiều học hàm học vị thì các vị ấy có nhiều cơ hội chạy sô hơn. Họ khám ở bệnh viện trường, họ có nhiều lý do để giành quyền lợi ở đó, họ xưng họ là thầy thì phải có quyền lợi chứ! Khám trường xong chạy qua khám ở bệnh viện, mổ dịch vụ mổ yêu cầu, vì họ nói ở bệnh viện phải cần cái danh tiếng của họ chứ, không có họ thì bệnh nhân đâu có đông như vậy đâu.

Nào có phải cái bệnh viện đông bệnh nhân là nhờ danh tiếng của họ đâu, đông bệnh nhân là nhờ danh tiếng của các thầy xưa để lại, nhờ là vì bệnh viện công nên giá điều trị rẻ, đó là lựa chọn của bệnh nhân nghèo , họ phải lựa chọn bệnh viện công rẻ tiền mà thôi. Các giáo sư hay phó giáo sư họ chỉ hái quả, hưởng lộc của các thế hệ đi trước, chẳng đóng góp gì đáng kể cho sự nghiệp chung. Rồi đến ngày 27/02, ngày nhà giáo họ bỏ ít phút nhắc tên các thầy để mọi người nhìn họ là người có trước có sau, uống nước nhớ nguồn, thật không thể hiểu nỗi. Miệng thì nói chuyện nghĩa nhân, hành động thì hoàn toàn ngược lại các thầy xưa.

Muốn vực dậy nền giáo dục, đổi mới ngành y của nước nhà, thiết nghĩ chúng ta nên bắt đầu từ những người thầy như thế này. Nếu họ mãi mãi như thế, thì làm sao họ có thể đào tạo các thế hệ đàn em thế hệ bác sĩ tương lai đàng hoàng cho được, hay là họ sẽ cho ra lò những thế hệ “giành ăn” giống như họ tiếp theo.

Buồn !

HỘI CHẨN TOÀN VIỆN

Có một trường hợp rất nặng cần phải hội chẩn toàn bệnh viện. Sáng sớm đã có ca nặng rồi, mà hôm nay toàn ca năng chứ. Giao ban xong thì rất nhiều người đến khoa tham dự hội chẩn, đông lắm, đủ các mặt bá quan văn võ trong bệnh viện. Một sự tập trung trí tuệ hiếm thấy để cứu một mạng người sắp chết, một sự quyết tâm ngạc nhiên. 

Tình hình là bệnh nhân đã đi chụp CT scan rồi, nên tất cả phải đợi, rồi giải tán hẹn 30 phút sau gặp lại. Khi bệnh nhân quay về, người này khám, người kia khám, người nọ khám. Cả đám bàn bàn tính tính, phương pháp tốt nhất điều trị bệnh nhân.

Trong bệnh viện mà, giống như là một xã hội thu nhỏ, có người này có người kia, bàn tay có ngón dài ngón ngắn. Anh này không thích anh kia, anh kia cũng không ưa anh nọ. Hiếm khi ngồi lại với nhau. Nhưng, vì bệnh nhân, vì chuyên môn, và cũng vì mục đích cao cả là cứu người nên họ lại ngồi lại với nhau nói chuyện, bàn tán trao đổi tư duy , trao đổi trí tuệ kiến thức của mình. Không còn suy nghĩ gì nữa ngoài chuyên môn và bệnh nhân, họ có chung một mục đích trong giây phút này trong ngày hôm nay để giải quyết cái trường hợp này khó.

Sự đoàn kết hiếm thấy, sự yên lặng đồng ý cần thiết với một ý kiến hay vừa được đưa ra. Trong số họ, có người là phó giáo sư mới lên, có những người là tiến sĩ, có người lá bác sĩ thường. Nhưng tất cả ý kiến điều được tôn trọng, không áp đặt, miễn sao có lợi nhất cho bệnh nhân. Những khuôn mặt lúc thì căng thẳng, lúc thì lo lắng, đăm chiêu suy nghĩ có khi cười mãn nguyện.

Họ bỏ qua hết, họ cùng nói trong lòng như tự nhủ:

– Hãy tập trung chuyên môn !

Đó là không khí buổi hội chẩn toàn viện. Mong rằng đây không phải là mơ

TRUYỆN NGỤ NGÔN VỀ CÁ MẬP BỆNH VIỆN



Con cá mập nó dõng dạc tuyên bố một cách hùng hồn, với thần sắc như một thủ lãnh tối cao- “Tụi bây là thân phận những con cá lòng tong, tao là con cá mập, tao là người sử dụng lao động, tụi bây là dân lao động, thế thì tao có quyền sử dụng tụi bây tùy vào mục đích gì của tao cũng được”- Cá mập nói xong dương dương tự đắc, trong khi mấy con cá long tong thì sợ xanh mặt tội nghiệp lắm. Vì trong đàn cá có câu nói thường mà tụi cá hay nói với nhau là “miệng nhà quan có gang có thép” mà.

Con cá mập rất lợi hại, nó biết lợi dụng sự sợ hãi, sự mất đoàn kết trong đàn cá. Nên tác oai tác quái thường xuyên , nhưng có con cá nào dám phản ứng gì đâu. Vì vậy nó thường đưa ra những chính sách , bất lợi cho sự nghiệp chung của cả đàn, dĩ nhiên là chính sách đó có lợi cho nó lắm, nó làm cho mấy con cá nhỏ thường mất đoàn kết với nhau. Có những con cá nhỏ vì sợ hãi uy danh của nó nên có vài con cá chịu nhục, quy phục con cá mập đó. Nhưng con cá nhỏ đã chịu quy phục đó, chúng thường cùng nhau tìm những miếng mồi ngon dâng cho con cá mập đó, cho nên cá mập ngày càng béo, những con cá kia mua được sự yên thân.

Theo thời gian, đàn cá lòng tong chia làm hai phe rõ rệt, phe của con cá mập và không thuộc phe con cá mập. Con cá mập cũng chứng tỏ mình là con đầu đàn trong phe cánh của nó. Khi có dịp nó cũng chia những chức vụ nho nhỏ cho nhưng con cá lòng tong phục vụ nó lâu năm, mấy con cá lòng tong đó mừng lắm chúng nó cũng được dịp khoe khoang với những con cá lòng tong còn lại.

Con cá mập nó nói rồi, nó là người sử dụng lao động nên dù mấy con cá lòng tong nào mà không theo phe của nó thì nó dìm hàng suốt. Thậm chí nó tuyên bố, nó có thể cho những con cá tốt nhất, gỏi nhất mà không quy phục nó ở vị trí tệ nhất không đúng khả năng của loài cá cũng được mà không có con cá nào làm gì được nó, nó đang làm trùm xứ đại dương mà ai mà dám cãi lại.

Cá mập đúng là lợi hại…

VÔ CẢM TRONG NGÀNH Y, THỬ GÓC NHÌN KHÁC

Bệnh vô cảm là một căn bệnh bị cả xã hội lên án. Tróng đó ngành Y tế là bị lên án dữ dội nhất vì sự vô cảm thì sẽ ảnh hưởng sức khỏe người bệnh, tính mạng con người, nơi cần được sẻ chia, thương yêu nhiều nhất. Vì bệnh viện đó là nhà thương.


Thử nhìn góc độ khác phân tích tình trạng gọi là vô cảm ở nhân viên y tế. Giả sử cho rằng môi trường đạo tạo tốt cho ra lò, một nhân viên y tế tốt, có nhiều cảm xúc, một người mới vào ngành sẽ có rất nhiều cảm xúc với nỗi đau bệnh nhân, thấy sự đơn đau về thể xác hay tinh thần của người bệnh hoặc nặng hơn nhân viên y tế ấy thấy những cái chết đầu tiên, chắc chắn sẽ là cảm xúc lắm. Nhưng dần dần qua năm tháng những cảm xúc đó sẽ bị bào mòn, đó như là quy luật, nhân viên y tế sẽ bớt cảm xúc hơn. Cái này gọi là “thấy riết rồi quen”

Có lần khi nghe báo cáo giao ban một trường hợp bệnh nhân tử vong, thay vì những người nghe họ phải buồn, đằng này họ lại nói chuyện riêng, thậm chí có người cười vì có thể nghe trong câu chuyện đó có gì “mắc cười”. Vậy, những hành động đó có bị lên án không? Đa phần chúng ta sẽ trả lời là có, nhưng thử hỏi, đặt trong hoàn cảnh của họ , ngày nào họ cũng nghe như thế thì liệu cảm xúc của chúng ta có thay đổi không. Hay là mỗi khi nghe báo cáo người bệnh tử vong thì bắt buộc họ phải buồn, ngày này qua ngày khác.

Tại sao nhân viên y tế gắt gỏng với bệnh nhân luôn luôn, có phải họ đều là xấu? Thử đặt vào hoàn cảnh của họ, khi bắt đầu làm việc trong những ngày tháng đầu tiên họ không có gắt gỏng với bệnh nhân, vậy thì do đâu từ từ thái độ đó nó xuất hiện. Có phải hằng ngày phải làm việc trong tình trạng lúc nào cũng đồng bệnh, môi trường làm việc nóng nực, thiếu chuyên nghiệp, không ngăn nắp, lúc nào cũng ồn ào thử hỏi làm sao mà dần dần cái tính xấu đó không xuất hiện được.

Nếu nhân viên y tế , bác sĩ y tá chẳng hạn lúc nào cũng nghĩ trong đầu những cụm từ như “ôi sao tội nghiệp bệnh nhân quá” “ôi thấy thương bệnh nhân quá” v.v.. đồng cảm, biết sẻ chia với bệnh nhân hay đại loại như vậy ngày này qua ngày khác hay không, nếu có người như thế thật là đáng quý biết bao. Nhưng liệu có những nhân viên y tế ban đầu họ cũng có những cảm xúc như thế dần dần những cái đó biến mất, cái đó họ có đáng bị lên án không, họ có đáng bị lên án là vô cảm đối với bệnh nhân không trong khi họ không vi phạm quy chế chuyên môn.

Ngoài ra còn có những yếu tố khác góp phần vào sự “vô cảm” của nhân viên y tế, trên phương diện xã hội nhìn nhận như hiện nay. Như là lương bổng, điều kiện làm việc, được huấn luyện hay đào tạo. Dám chắc chắn rằng, một khi xã hội hổ trợ nhân viên y tế tốt thì bệnh vô cảm sẽ ít đi.

Vì vậy, khi lên án nhân viên y tế là “vô cảm” chúng ta phải có cái nhìn toàn diện, đặt người nhân viên y tế trong bối cảnh không gian và thời gian của họ. Không nên bốc một nhân viên y tế bỏ lên bàn, bỏ qua yếu tố thực tế để mà phân tích, mà soi, mổ xẻ chính bản thân họ thì đó là một phương pháp không khoa học và thiếu khách quan.

Chúng ta có nên thông cảm cho họ, vì đặc thù nghề nghiệp và vì hoàn cảnh của họ. Hay là chúng ta cứ trách móc và lên án họ.

THỜI GIAN CỦA BS DÀNH CHO BỆNH NHÂN

Hình ảnh một bác sĩ trong bệnh viện. Sáng giao ban xong xuống phòng bệnh đi một vòng gặp bệnh nhân từng phòng khám bệnh và nói chuyện với bệnh nhân. Sau đó ngồi vào ghế làm bệnh án hồ sơ, một đống giấy tờ nào là toa thuốc, giấy chỉ định phải ký tên, nào làm giấy tờ ra viện, nào là giấy tờ liên quan tới bảo hiểm y tế. 

Thật tình mà nói kể từ lúc khám bệnh nhân đầu tiên cho tới khi hết việc làm hồ sơ. Thì thời gian làm hồ sơ chiếm một phần đáng kể trong công việc của một bác sĩ . Bác sĩ có rất ít thời gian để nói chuyện với bệnh nhân. Vì nếu không khám nhanh thì hồ sơ se làm không kịp, y tá hối làm nhanh để còn phải ghi trong hồ sơ phần của y tá nữa. Hình như là y tá cũng bận ghi còn hơn bác sĩ nữa. Cùng một bệnh nhân đôi khi có nhận xét rất khác nhau, người thì ghi tiểu trong người thi ghi tiểu đục.

Về hồ sơ bệnh án, có đi nước ngoài mới thấy sao trong hồ sơ của người ta đơn giản. Người ta ít khi ký tên trong bệnh án, còn của mình thì lý tên đầy. Bác sĩ đặt bút ghi bất kỳ điều gì cũng phải ký tên, rút thông, cho thở o-xy cũng ký tên, xem kết quả xét nghiệm cũng ký tên. Nhìn vào bệnh án đầy chữ ký tên. Thuốc người ta ghi một lần cho các ngày sau đó chứ không cho thuốc hàng ngày như ở ta, cho nên khỏi phải sao thuốc hàng ngày mất thời gian.

Bây giờ tất cả phòng khám của các bệnh viện đã trang bị máy tính để ghi toa. Sẽ chắc chắn một điều là bác sĩ khám bệnh ít nhìn bệnh nhân hơn nhìn cái màn hình cái máy tính. Dần dần người ta đòi hỏi cái gì cũng chỉnh chu, sợ sai đủ thứ. Thành ra nhân viên y tế bây giờ ai cũng coi trọng hình thức ghi chép hồ sơ bệnh án, nói chuyện hỏi han, khám bệnh rờ rẫm vào người bệnh nhân, sẻ chia nỗi đau, những điều làm cho bệnh nhân rất an lòng sẽ không còn nữa. Nhưng những thứ đó rất quan trọng. Người bệnh nhân đi khám bác sĩ người ta cần nói chuyện, kể lể bệnh tật và nỗi đau với bác sĩ chứ người ta đâu cần cái hồ sơ bệnh án đẹp!

Nhưng khổ nỗi, khi thanh tra kiểm tra, người ta chỉ kiểm tra hồ sơ, xem cách ghi chép của bác sĩ. Chứ người ta đâu kiểm tra, hành động thái độ, sự nhiệt tình, hết lòng của bác sĩ đối với bệnh nhân đâu. Thành ra dần dần những tiêu chuẩn hình thức là quan trọng. Người bác sĩ từ từ cũng xem thường sự giao tiếp của mình với bệnh nhân vì dù có làm tốt cũng đâu có ai ghi nhận đâu, rõ ràng làm tốt không ai khen.

Vài năm trở lại đây, với sự bùng nổ của các thiết bị di động, smart phone, ipad làm cho bác sĩ thường xuyên dán con mắt mình vào những cái màn hình đó nữa. Thời gian quý báo của bác sĩ với bệnh nhân thu ngắn hơn. Khám bệnh xong mặt bệnh nhân tròn méo như thế nào cũng sẽ không nhớ luôn. Dường như bác sĩ đang dần xa bệnh nhân, hay không có thời gian với bệnh nhân.

VÀI SUY NGHĨ VỀ CHỈ ĐẠO TUYẾN

Những nỗ lực của bộ y tế nhằm nâng cao chuyên môn của tuyến y tế cơ sở trong thời gian qua nmà cụ thể là đề án 1816 đưa bác sĩ tuyến trên về tuyến y tế cơ sở. Phải công nhận là cái đề án này cũng có vài tác dụng nào đó nâng cao được chuyên môn của tuyến y tế cơ sở. Nhưng về lâu về dài không thể bằng cách này mà nâng chuyên môn của tuyến dưới được.

Đầu tiên là cách phân tuyến bệnh viện như hiện nay. Dù có đưa bác sĩ tuyến trên về đi nữa, cái bệnh viện địa phương đó mãi mãi là cái bệnh viện tuyến dưới, dĩ nhiên là chuyên môn phải dở hơn tuyến trên.

Có những phẫu thuật chỉ làm được ở tuyến trên vì cái phân tuyến đó, bệnh viện huyện hay tỉnh không làm được những phẫu thuật, hay không được phép làm cái phẫu thuật đó vậy thì khi bác sĩ tuyến trên về họ làm công chuyện gì. Có phải họ làm những công chuyện cũng giống như các bác sĩ tuyến dưới không. Có khi bác sĩ từ tuyến trên về là bác sĩ đàn em của bác sĩ tuyến dưới nữa. Hoặc có khi bệnh viện tuyến dưới chuyển viện lên tuyến trên một bệnh khó, ở tuyến trên một bác sĩ mới ra trường cũng có thể mổ được.

Có lần mình hỏi một bác sĩ tuyến dưới , đã làm được những gì sau thời gian tuyến trên về chỉ đạo thì được trả lời “vũ như cẩn” mèo lại hoàn mèo vì cấp trên vẫn không tin tưởng cho làm, cho nên anh ta phải chạy lên thành phố học tiếp.

Đó là sự lãng phí. Có khi đi chỉ đạo tuyến, từ tuyên trên xe cộ đường xa chở bác sĩ đi cả ngày trời xuống dưới mổ một hai ca rồi xong ăn nhậu cho tới chiều, nhiều khi tuyến trên cũng có người ngại chuyện ăn nhậu lắm, nhưng tuyến dưới trả lời « tất cả được hóa đơn đỏ thanh toán hết », tiền xăng nhớt xe cột dĩ nhiên là từ ngân sách, là từ tiền thuế của dân.

Vấn đề đào tạo là chủ yếu, rất nhiều bác sĩ tuyến dưới lên thành phố học chuyên khoa I rồi chuyên khoa II nhưng không hiểu sao khi họ về địa phương họ vẫn không làm được những gì họ học được từ tuyến trên, vậy có phải do khâu tổ chức có vấn đề.

Cũng có một bộ phận lớn các bác sĩ ở địa phương họ cũng không màng đến việc nâng cao tay nghề, ngoại ngữ không thèm học. Cái đó có thể do hoàn cảnh khách quan, cũng có thể do sức ì của địa phương nó lắm, tâm lý sợ sệt có tai biến, có biến chứng rồi sẽ bị bầm dập nên phần lớn họ chọn cách làm ở bệnh viện cho có chân, còn phần lớn thời giờ năng lượng tập trung tại phòng mạch. Từ thời điểm ban đầu, bác sĩ tuyến trên và tuyến dưới khi tốt nghiệp bước ra khỏi trường y là ngang nhau, nhưng cái môi trường làm cho họ tiến lên chậm hơn tuyến trên, vì lẽ là họ cũng chẳng cần tiến lên vì họ mãi mãi là bác sĩ tuyến dưới.

Mà phần lớn các chương trình chỉ đạo tuyến dưới toàn là ngoại khoa, sản khoa, tức là liên quan tới mổ xẻ. Trong y tế chăm sóc sức khỏe đâu chỉ là mổ xẻ không đâu.

Cái cốt lõi của việc « chỉ đạo tuyến » là làm sao cho dân địa phương tin tưởng tuyến dưới, tin tưởng cái bệnh viện nơi mình cư ngụ tránh quá tải tuyến trên. Nhưng, người dân có quyền lựa chọn nơi tốt nhất cho mình. Dĩ nhiên một khi người ta có điều kiện thì không bao giời người ta tin tưởng bệnh viện hay bác sĩ ở « chiếu dưới», vì theo đó mà suy thì tuyến dưới chắc chắc tệ hơn tuyến trên. Cái này là cái chính của vấn đề quá tải hiện nay, quá tải ở tuyến trung ương. Vậy thì thiết nghĩ nên bỏ cái phân cấp tuyến nữa, bỏ đi, để các đồng nghiệp thấy tự tin thực hành nghề của mình, các bệnh viện huyện hay tỉnh tự tin hơn, ai làm gì được thì làm,lấy chuyên môn mà quản lý chứ không nên phân cấp bệnh viện theo đơn vị hành chính nữa.

Một việc quan trọng nữa , rất quan trọng trong việc hoạch định chính sách của người Việt chúng ta là cái « tư duy nhiệm kỳ » của chúng ta nặng lắm. Làm cái gì cũng ngắn hạn, muốn nhanh chóng có kết quả ngay chứ không nhìn dài hạn, làm hiệu quả trong một nhiệm kỳ thôi, còn lại của người khác, không chịu trách nhiệm. Có ai suy nghĩ việc các bệnh viện tuyến trên hỗ trợ tuyến dưới kéo dài bao lâu, bao lâu sẽ có hiệu quả rồi dừng không, hay bao lâu không có hiệu quả rồi dừng. Và phương pháp tính hiệu quả của một đề án, chi phí-hiệu quả như thế nào, có phương pháp khác tốt hơn không, suy nghĩ nhiều chi cho mệt, chỉ cần hết một nhiệm kỳ hạ cánh an toàn là xong.

KHEN THƯỞNG VÀ TRỪNG PHẠT

Nhân viên y tế rồi đây vừa làm việc vừa nom nớp lo sợ cái đường dây nóng của Bộ Y Tế đề ra, chuyến này “ở trển” làm quyết liệt lắm. Mới đây một bác sĩ của bệnh viện Từ Dũ, bị bệnh nhân phàn nàn về thái độ tiếp xúc như là “Trong quá trình khám bệnh, BS Hằng tỏ thái độ cáu gắt trong giao tiếp, thiếu giải thích một số thắc mắc về bệnh lý của bệnh nhân” được xử lý rất nặng là “trừ thi đua 3 tháng, không được xét thi đua cuối năm, chuyển đổi vị trí công tác, nếu còn tái phạm sẽ nhận hình thức kỷ luật buộc thôi việc” Vì được quy cho những tội, những lời có cánh như ”gây nên ấn tượng không đẹp của người bệnh đối với đội ngũ y, bác sĩ của bệnh viện” .
Trời ạ, nếu cái bệnh viện thật sự tốt đẹp từ trước đến nay thì cớ gì phải lo lắng chỉ vì một bác sĩ gắt gỏng với bệnh nhân mà ảnh hưởng tới uy tín của toàn bệnh viện vậy. Trước đó ở Bạc Liêu, một hộ lý nhận phong bì lại cho nghỉ việc tức thì.

Bộ Y của chúng ta thật chu đáo à nghen, gửi công văn tuyên dương hai bệnh viện trên vì….xử nặng nhân viên của bệnh viện mình. Bàn tay 5 ngón, ngón nào sai cứ chặt chém hết đi, thử hỏi mai mốt lãnh đạo các bệnh viện quý vị làm việc với ai đây.

Trường hợp thứ nhất bác sĩ Hằng của bệnh viện Từ Dũ bị mất uy tín, bị chuyển khoa, bị mất tiền gồm 3 tháng tiền ABC và tiền thưởng Tết, nói chung rất nhiều. Còn chị hộ lý tội nghiệp ở Bạc Liêu mất cả việc, rồi đây không biết chị ấy xoay sở ra sao trong thời gian sắp tới.

Thế nhưng, ngành y khen thưởng như thế nào. Chắc chúng ta còn nhớ sự vụ động trời nhân bản các xét nghiệm tại bệnh viện Hoài Đức HN. Ngành y thưởng người tố ’nhân bản’ xét nghiệm 320.000 đồng cho 3 cá nhân. Lễ trao giải thưởng diễn ra rất chóng vánh, trong vòng….có nửa giờ. Vì sao thưởng ít vậy? mà theo một số báo là do ngành y đang khó khăn. Ô là là, ngành y đang khó khăn chắc nhân viên ngành y không khó khăn sao, sao mà trừ tiền và phạt nặng họ quá vậy, họ là một phần của ngành y mà.

Ngành y ơi, hãy cải tổ mình đi, hay làm tốt hơn đi nhưng bằng cách này hay cách khác chứ không nên ăn thịt những đứa con của mình. Không nên đe nẹt nhân viên mình, khi họ vừa làm việc vừa lo sợ thì sao mà phục vụ bệnh nhân tốt được.

Hãy xử lý vấn đề có tính nhân văn nhân đạo một chút, để cho nhân viên nào có vi phạm thì người ta cũng “tâm phục khẩu phục” chứ không nên để họ oán các vị, làm họ nghĩ họ là vật tế thần để bảo vệ cái ghế của quý vị trước công luận.

Chán cho cái cách xử như vậy

BỆNH VIỆN CHUYÊN KHOA

Hôm nay được vinh dự đi hội chuẩn ngoại viện chỉ để …đặt thông tiểu nên suy nghĩ về cách tổ chức các bệnh viện của thành phố HCM. Không biết từ đâu mà cách tổ chức các bệnh viện của thành phố là toàn theo hướng bệnh viện chuyên khoa như hiện nay. Mà con người bệnh nhân là một thể thống nhất, nhiều cơ quan, đi tới bệnh viện nào đi chăng nữa họ cũng là một con người như nhau. Họ không thể nào vào bệnh Bình Dân chỉ với hệ tiết niệu, hay vào bệnh viện Chỉnh Hình họ chỉ mang bộ xương đi. 

Các bác sĩ làm ở tuyến bệnh viện chuyên khoa riết rồi mất những kỹ năng căn bản, kiến thức tổng quát lụn bại, họ chỉ quan tâm tới chuyên khoa mình thôi. Ví dụ, ca bí tiểu sáng nay, ở một bệnh viện to đùng, sau khi điều dưỡng đặt thông tiểu không thành công, bác sĩ cũng không thèm sắn tay ra thử một cái, họ mời thẳng bệnh viện BD. Các bác sĩ ngoại khoa bây giờ nhiều khi chẳng cần quan tâm đến chữa bệnh nội khoa như thế nào,chẳng hạn như cao huyết áp, tiểu đường.v.v…

Nhớ có lần khi học ở Paris khoa Niệu của bệnh viện Cochin, ông giáo sư trưởng khoa hỏi mình làm ở Việt Nam , ở bệnh viện mình có bao nhiêu bác sĩ tiết niệu và bao nhiêu giường bệnh nhân. Mình nói có khoảng 250 giường cho bệnh nhân tiết niệu và khoảng 60 bác sĩ niệu làm ổng trố mắt kinh ngạc vô cùng. Các bác sĩ giáo sư ở bệnh viện mình cũng vậy, họ thường tự hào là một bệnh viện có số bệnh nhân tiết niệu đông nhất nước và nhất …thế giới luôn! Có thật là tự hào không? Về mặt cá nhân thì có thể, nhưng xét trên bình diện quốc gia thì đây làm một thất bại trong công tác tổ chức. Ở Tp có một bệnh viện tập trung quá nhiều bác sĩ chuyên khoa cho một chuyên khoa nào đó, ví dụ như tiết niệu. Nhưng ở tuyến tỉnh thiếu trầm trọng, có những tỉnh không có chuyên khoa tiết niệu luôn, hay chỉ mới có sau này, cho một bệnh viện tỉnh phần lớn trên 500 giường. Vì vậy, một bệnh nhân mắc bệnh một chuyên khoa nào đó, phải khăn gói lên Sài gòn chữa bệnh rất là tốn kém cho xã hội và gây cảnh quá tải ở tuyến trên.

Ở TpHCM , đa số các bệnh viện quá tải là các bệnh viện chuyên khoa. Tại sao không tổ chức tất cả các bệnh viện điều là đa khoa. Bệnh viện nào cũng có khoa ung bướu, cũng có khoa chấn thương chỉnh hình, cũng có khoa lao….Các bác sĩ chuyên khoa sẽ dàn trải ra ở tất cả các bệnh viện. Lúc đó bệnh nhân,ví dụ bệnh ung thư thì có thể vào tất cả bệnh viện nào cũng được.v.v…Thì chắc chắn sẽ không có chuyện quá tải như thường thấy ở bệnh viện Ung Bướu. Một khi tất cả bệnh viện đều là đa khoa, thì khi cần hội chẩn chuyên khoa thì chỉ cần hội chẩn trong bệnh viện mình là đủ, hạn chế được tình trạnh lấy xe cấp cứu rước bác sĩ chạy vòng vòng thành phố nhiều khi chỉ vì cái chuyện cỏn con như đặt thông tiểu. Lúc đó tạo nhiều sân chơi cho các bác sĩ hơn, người giỏi về tai mũi họng không nhất thiết phải vào BV TMH như hiện nay mà có thể vào bất cứ bệnh viện nào, vì quy mô không hơn nhau bao nhiêu.

Có một thật tế là TP.HCM là một đầu tàu cho các tỉnh phía nam học hỏi, tình trạng tổ chức bệnh viện theo chuyên khoa như hiện nay theo cá nhân mình đó là một thất bại, thế mà các tỉnh rất là tích cực học tập theo. Nên chăng chỉ giữ lại bệnh viện chuyên khoa Nhi thôi còn tất cả các bệnh viện là đa khoa sẽ hay hơn, tránh tình trạng quá tải một cách căn cơ hơn

Ngoại chẩn cấp cứu

Lâu lâu ra ngoại chẩn cấp cứu tiếp nhận, phân loại bệnh. Bệnh nào cần nhập viện bệnh nào cấp toa về, bệnh nào cần xuống phòng khám thêm. Bệnh nhân, người nhà đông đúc căng thẳng. Lâu lâu gặp những người nhà không được đàng hoàng cho lắm, điều dưỡng bác sĩ cũng ráng chịu. Có lẽ, chỉ ai ở trong nghề mới biết, trong hoàn cảnh nào đó đừng đòi hỏi phải gặp những khuôn mặt tươi như hoa từ nhân viên y tế. Bác sĩ cũng là con người, cần phải suy nghĩ, cân nhắc, chẩn đoán đúng để tránh những cái bẫy chuyên môn như viêm ruột thừa, bụng ngoại khoa cần phải mổ mà chẩn đoán không ra có hại cho bệnh nhân và chính mình.